شاید برای شما هم سوال شده باشد: یک اینفلوئنسر اینستاگرامی با دو میلیون دنبالکننده، یا یک فریلنسر برنامهنویس که از طریق پلتفرمهای خارجی درآمد دلاری دارد، بالاخره باید مالیات بدهد یا نه؟ اگر باید بدهد، چقدر و به چه شکلی؟
این روزها فضای مجازی پر از آدمهایی است که بدون داشتن مغازه یا شرکت ثبتشده، درآمدهای چندصد میلیونی و حتی میلیاردی دارند. از طرفی، سازمان امور مالیاتی هم بیکار ننشسته. در این مقاله بدون قلمفرسایی غیرضروری و با مثالهای عینی، میگوییم پای اینفلوئنسرها و فریلنسرها به مالیات باز شده یا نه. اگر خودتان جزو این دسته هستید، یا با آنها کار میکنید، تا آخر این نوشته با ما باشید.
فهرست مطالب (دسترسی سریع)
۱. اینفلوئنسر از نظر قانون کیست؟
۲. آیا قانون خاصی برای مالیات اینفلوئنسرها وجود دارد؟
۳. اقدامات رسمی سازمان امور مالیاتی تا امروز
۴. آمار و ارقام؛ چند اینفلوئنسر تا حالا پرونده مالیاتی دارند؟
۵. چگونه بدهی مالیاتی خود را چک کنیم؟ (راهنمای گامبهگام)
۶. رفتار هوشمندانه اینفلوئنسرها در برابر مالیات
۷. توصیههایی برای شرکتها و آژانسهای تبلیغاتی
۸. پاسخ به یک باور غلط: آیا استعلام بدهی باعث جریمه میشود؟
۱. اینفلوئنسر از نظر قانون کیست؟
خلاف تصور خیلیها، در قوانین موضوعه ایران کلمه «اینفلوئنسر» تعریف مستقیمی ندارد. اما قانونگذار باهوش بوده و یک قاعده طلایی وضع کرده: هر شخص حقیقی که از راه فعالیت شغلی خود درآمد داشته باشد، مشمول مالیات است. حالا این فعالیت، فروش آنلاین پوشاک باشد، مشاوره سرمایهگذاری، یا فقط و فقط گرفتن تبلیغات از برندها برای معرفی یک محصول در استوری اینستاگرام.
پس نگران عنوان شغلی نباشید. مهم این است که: آیا پول وارد حساب شما میشود؟ بله؟ پس سازمان امور مالیاتی هم چشم به آن پول دارد.
۲. آیا قانون خاصی برای مالیات اینفلوئنسرها وجود دارد؟
بله. اگرچه قانون اختصاصی با عنوان «مالیات اینفلوئنسرها» نداریم، اما دو سند مهم وجود دارد که تکلیف خیلیها را روشن کرده:
الف) دستورالعمل شماره ۲۰۰۱۴۰۰۵۱۵ مورخ ۲۳/۰۵/۱۴۰۰
طبق این دستورالعمل، اگر تعداد دنبالکنندگان شما در یکی از شبکههای اجتماعی به ۵۰۰ هزار نفر برسد، سازمان امور مالیاتی موظف است شخصاً برای شما پرونده مالیاتی تشکیل بدهد. یعنی شما نیازی به مراجعه ندارید؛ خودشان سراغتان میآیند.
نکته مهم: در متن قانون صحبتی از «تجمیع» فالوورهای پلتفرمهای مختلف نشده. یعنی اگر در اینستاگرام ۲۰۰ هزار، در تلگرام ۲۰۰ هزار و در توییتر ۱۰۰ هزار فالوور دارید، مجموعاً به ۵۰۰ هزار میرسید، اما قانون آن را ۵۰۰ هزار حساب نمیکند. فقط وقتی در یک پلتفرم از این عدد عبور کنید، مشمول میشوید.
ب) بخشنامه شماره ۶۳۵۳۸ مورخ ۲۶/۰۴/۱۴۰۰
این بخشنامه یک تحول بزرگ ایجاد کرد. قبل از آن، اگر شرکتی از یک اینفلوئنسر تبلیغ میگرفت، هزینه آن به عنوان «هزینه غیرقابل قبول» محسوب میشد و شرکت نمیتوانست آن را در اظهارنامه مالیاتی خود وارد کند.
اما از ۲۶ تیر ۱۴۰۰ به بعد، اگر اینفلوئنسر صورتحساب خود را در سامانه مودیان ثبت کند، آن هزینه برای شرکت فروشنده یا تبلیغگیرنده، هزینه قابل قبول میشود. این یعنی انگیزه شرکتها برای کار با اینفلوئنسرهای دارای پرونده مالیاتی چند برابر شده.
۳. اقدامات رسمی سازمان امور مالیاتی تا امروز
سازمان امور مالیاتی دیگر فقط به اظهارنامههای کاغذی اکتفا نمیکند. چند روش برای شناسایی اینفلوئنسرهای بیپرونده دارد:
- حسابرسی میدانی در فضای مجازی: کارشناسان مالیاتی شبکهها را رصد میکنند. هرجا ببینند کسی علناً میگوید «از این دوره فلان قدر درآمدم» یا «هزار تا مشتری جدید گرفتم»، برایش پرونده میسازند.
- سامانه سوتزنی مالیاتی: مردم عادی و رقبا میتوانند افرادی را که درآمد بالا دارند اما مالیات نمیدهند، گزارش کنند.
- مطابقت تراکنشهای بانکی: اگر گردش حساب بانکی شما با اظهارنامهتان همخوانی نداشته باشد، هشدار ایجاد میشود.
نتیجه: پنهان شدن دیگر آسان نیست.
۴. آمار و ارقام؛ چند اینفلوئنسر تا حالا پرونده مالیاتی دارند؟
سخنگوی سازمان امور مالیاتی سال گذشته آمار جالبی اعلام کرد: بیش از ۵۵۰ هزار کاربر اینستاگرامی که فعالیت اقتصادی دارند، شناسایی شدهاند. از بین آنها، برای ۱۲۳ کاربر که درآمدشان مجموعاً بیش از ۲,۳۰۰ میلیارد تومان بوده، پرونده مالیاتی تشکیل شده است.
توجه کنید که این فقط نوک کوه یخ است. پیشبینی میشود در سالهای آینده، این عدد چندین برابر شود.
۵. چگونه بدهی مالیاتی خود را چک کنیم؟ (راهنمای گامبهگام)
فرض کنید یک اینفلوئنسر هستید و میدانید پرونده دارید. یا میخواهید مطمئن شوید اصلاً پروندهای برایتان تشکیل شده یا نه. دو قدم ساده:
قدم اول: استعلام داشتن یا نداشتن پرونده
به آدرس tax.gov.ir بروید. در بخش «سایر خدمات مالیاتی»، گزینه «استعلام شماره مالیاتی» را انتخاب کنید. با وارد کردن کد ملی، متوجه میشوید که پرونده حقیقی یا حقوقی دارید یا نه.
قدم دوم: مشاهده میزان بدهی
وارد سامانه my.tax.gov.ir شوید. بعد از ورود با نام کاربری و رمز، به بخش «درخواستها» بروید و «استعلام بدهی مالیاتی» را انتخاب کنید. سیستم به تفکیک سال و نوع مالیات، میزان بدهی شما را نشان میدهد.
هشدار جدی: بعضی افراد فکر میکنند همین که وارد این سایتها شوند و استعلام بگیرند، جریمه میشوند یا جزو مودیان پرریسک قرار میگیرند. این باور کاملاً غلط است. استعلام گرفتن هیچ ربطی به افزایش بدهی یا ریسک ندارد. فقط یک ابزار اطلاعیابی است.
۶. رفتار هوشمندانه اینفلوئنسرها در برابر مالیات
چند قانون طلایی که اگر رعایت کنید، هم درآمدتان را حفظ میکنید، هم دعوای مالیاتی ندارید:
هرگز درآمدتان را جار نزنید
برخی بعد از موفقیت در یک دوره یا پروژه، با ذوق و شوق میگویند: «فلان دوره را گرفتم و ۲ میلیارد تومان فروش رفتم!» این یعنی شما به سازمان مالیاتی پیام دادهاید: «بیایید من را ممیزی کنید». طبق آیین نامه ۲۱۹، این اظهارات علنی در فضای مجازی، یک نوع اظهارنامه مالیاتی محسوب میشود.
فالوور فیک نخرید
خیلی از اینفلوئنسرها برای بالا بردن اعتبارشان، فالوور فیک میخرند. غافل از اینکه اگر تعداد فالوورهایتان از ۵۰۰ هزار عبور کند (حتی فیک)، سازمان مالیاتی همان عدد را ملاک قرار میدهد و پرونده میسازد.
از ضریب اینتاکد مناسب استفاده کنید
وقتی پرونده مالیاتی تشکیل میدهید، حتماً چک کنید که «ضریب اینتاکد» پرونده شما از نوع خردهفروشی باشد. این کمترین نرخ مالیاتی را برایتان به همراه دارد.
۷. توصیههایی برای شرکتها و آژانسهای تبلیغاتی
اگر صاحب یک برند یا آژانس تبلیغاتی هستید و با اینفلوئنسرها کار میکنید، این نکات را جدی بگیرید:
فقط با اینفلوئنسرهای دارای پرونده مالیاتی کار کنید
از اینفلوئنسر بخواهید شماره اقتصادی و عضویت در سامانه مودیان را نشان دهد. اگر با فردی بدون پرونده کار کنید، آن هزینه برایتان «هزینه غیرقابل قبول» محسوب میشود و نمیتوانید از معافیت مالیاتی آن استفاده کنید.
با آژانسهای حقوقی کار کنید
اگر اینفلوئنسر پرونده ندارد، بهتر است واسطه یک آژانس حقوقی شود. آژانس صورتحساب رسمی صادر میکند و شما خیالتان راحت است.
دریافت قبض مالیات تکلیفی
اگر با اینفلوئنسر بیپرونده کار کردید، حتماً از او یک قبض رسمی با عنوان «مالیات تکلیفی» بگیرید که نشان دهد مالیات از مبلغ کم شده و به حساب سازمان واریز خواهد شد.
۸. پاسخ به یک باور غلط: آیا استعلام بدهی باعث جریمه میشود؟
این شایعه در فضای مجازی خیلی پیچیده که «اگر بروی سایت سازمان مالیاتی و بدهیات را چک کنی، سیستم متوجه میشود و جریمهات میکند».
واقعیت این است: نه، اینطور نیست. استعلام گرفتن یک حق قانونی برای هر مودی است. سازمان مالیاتی نه تنها جریمه نمیکند، بلکه توصیه میکند هر مودی هر چند وقت یکبار بدهی خود را چک کند تا غافلگیر نشود. پس خیالتان راحت باشد.
سخن پایانی: مالیات بدهیم یا ندهیم؟
اینفلوئنسرها و فریلنسرها دیگر نمیتوانند خود را پشت این جمله پنهان کنند که «ما مغازه نداریم». قانون روشن است: هرکس از هر راهی درآمد داشته باشد، باید مالیات بدهد. بهترین کار این است که خودتان زودتر از سازمان امور مالیاتی پرونده تشکیل دهید، اظهارنامه درست و حسابی بدهید و از معافیتها و نرخهای پایینتر استفاده کنید.
به قول معروف: «پیش از آنکه پلیس سراغت بیاید، خودت را معرفی کن.»
