ضوابط شهرداری پارکینگ

انواع پارکینگ

پارکینگ‌ها انواع و اقسام مختلفی دارند و تنها محدود به آپارتمان‌ها و واحدهای مسکونی و تجاری نیستند و می‌توان آنها را از جنبه‌های مختلف مانند میزان دسترسی، ابعاد و اندازه، تعداد وسایل نقلیه داخل پارکینگ، نوع قرار گرفتن خودروها، مواد استفاده شده در ساخت و نظایر آن تقسیم بندی کرد. یکی از مهم ترین نکاتی که باید در پروژه های مشارکت در ساخت در نظر گرفت، این است که در شهرهای بزرگ همچون تهران حساسیت ها به موضوع پارکینگ بسیار پر اهمیت است. از طرفی نیز قیمت هر پارکینگ عدد قابل توجهی بوده و بعضا به صورت جداگانه محاسبه می گردد. بر این اساس یکی از مهم ترین پارامترهایی که باید در قراردادهای مشارکت در ساخت در نظر گرفت شرایط تامین پارکینگ و تقسیم آن هاست

در زیر انواع پارکینگ‌ها ذکر شده است:

پارکینگ همکف، زیرزمینی، پشت بام

در قسمت همکف آپارتمان‌های مسکونی و تجاری، غالبا هر واحد یک جای پارک مجزا دارد که با توجه به ماهیت و ابعاد پارکینگ، وسایل نقلیه پشت سرهم و اغلب کنار هم قرار می‌گیرند. در طراحی این نوع پارکینگ، باید فضای کافی برای جابه جایی خودرو و ورود و خروج آن فراهم شده باشد اما پارکینگ زیرزمینی معمولا در مکان‌هایی که فضای کافی وجود ندارد یا قیمت زمین بالاست، اعم از طبقات زیرین آپارتمان، جاده، پارک و… طراحی و ساخته می‌شود که البته نیازمند صرف هزینه‌های بالاست و در ساختمان‌ها و آپارتمان‌هایی که تعداد واحدهای آن در هر طبقه زیاد است، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

مطلب پیشنهادی: خرید آپارتمان در تهران

همچنین پارکینگ پشت بام که استفاده از آن بسیار محدود است، برای پارک وسایل نقلیه سبک مانند موتورسیکلت و دوچرخه کاربرد دارد. در این رابطه، ملاحظاتی مانند جابه جایی وسایل نقلیه، تامین ایمنی و مقاومت لازم سقف برای تحمل وزن وسیله نقلیه، صرف زمان و هزینه را باید در نظر داشت.

شرکت مهندسی کامرانی ، در رابطه با مسائل قانونی حوزه ساخت و ساز شهری و همچنین پشتیبانی پروسه ساخت آماده ارائه مشاوره به مراجعین محترم است.

پارکینگ کوچک، متوسط، بزرگ

پارکینگ‌ها از نظر ابعاد و اندازه، پارکینگ‌های کوچک، متوسط و بزرگ را شامل می‌شوند. پارکینگ‌های کوچک ظرفیتی برابر با 3 محل پارک برای خودرو دارند. پارکینگ‌های متوسط، ظرفیتی برابر با 4 الی 25 محل پارک خودرو و پاکینگ‌های بزرگ، ظرفیتی بیش از 25 محل پارک خودرو دارند.

پارکینگ‌ اختصاصی و مشاع

پارکینگ‌‌های اختصاصی، آنهایی هستند که محدوده آن به طور کامل در سند منزل یا اجاره نامه قید شده و مشخصا به یک واحد آپارتمانی تعلق گیرد. خریدار یا مستاجر این واحد آپارتمانی، می‌‌تواند به طور اختصاصی از این پارکینگ استفاده کند و وسایل نقلیه مانند خودرو، موتورسیکلت و دوچرخه خود را در این قسمت قرار دهد اما پارکینگ‌ مشاع، آنها‌یی هستند که بین واحدهای یک آپارتمان مشترکند و می‌‌توانند از آنها به صورت توافقی استفاده کنند.

مطلب پیشنهادی: فروش پارکینگ و قوانین پارکینگ در سند

آپارتمان‌هایی که تعداد واحدهای آنها زیاد و تعداد انباری یا پارکینگ آنها کم است، دارای پارکینگ مشاع هستند. معمولا استفاده از پارکینگ‌های مشاع به صورت توافقی است و قبلا به مستاجر یا خریدار منزل درباره حق استفاده از پارکینگ صحبت می‌شود. به دلیل دردسرهای پارکینگ مشاع، قوانین پارکینگ آپارتمان درباره آنها، بیشتر مدنظر قرار می‌گیرد.

پارکینگ طبقاتی

از انواع پارکینگ‌های سرپوشیده است که بیشتر در مراکز خرید بزرگ یا برج‌ها کاربرد دارد. سازه آنها چند طبقه و بعضا به صورت مارپیچ است. در این پارکینگ‌ها، خودروها می‌توانند از طریق رمپ داخلی، رمپ خارجی، بالابر خودرو و سیستم‌های ربات خودرو به طبقه مورد نظر و مکان پارک مناسب وارد شوند. در این شیوه، رمپ داخلی، رایج ترین روش است و استفاده از بالابر خودرو فقط برخی ساختمان‌های قدیمی، معمول است.

مطلب پیشنهادی: طراحی رمپ‌های دسترسی سواره

پارکینگ خیابانی

از انواع پارکینگ‌های عمومی و روباز در نزدیکی و اطراف مکان‌های شلوغ و پرازدحام است. این پارکینگ‌ها ممکن است خصوصی و پولی یا رایگان و عمومی باشند.

پارکینگ مکانیزه

در پارکینگ مکانیزه هوشمند با استفاده از ماشین آلات الکتریکی، دیجیتالی و مکانیکی، از فضای موجود به صورت حداکثری استفاده می‌شود. تعداد خودروهای پارکینگ هوشمند با فضایی مشابه در مقایسه با نوع غیر هوشمند آن، بیشتر است و موجب صرفه جویی در فضا و هزینه و کاهش آلودگی محیط زیست می‌شود. همچنین این پارکینگ، سرعت ورود و خروج ماشین را افزایش می‌دهد و خودروها بدون نیاز به راننده و با استفاده از سیستم مکانیزه هوشمند، به جایگاه خود منتقل می‌شوند.

ضوابط عرض در پارکینگ مسکونی

در خصوص ضوابط پارکینگ ساختمان‌های مسکونی به طور کلی، باید برای هر خودرو، 2.5 متر عرض لحاظ شود.

1. در پاركینگ‌های خصوصی به شرط عدم مزاحمت برای خودرو دیگر، پیش‌بینی دو واحد محل توقف خودرو در پشت سرهم بلا مانع است؛ مشروط به آن كه فضای مانور كافی داخل پاركینگ وجود داشته باشد.

شماره	حالت پارکینگ	عرض مفید (متر)
		یک ماشین	دو ماشین	سه ماشین
1	اگر اطراف محل پارکینگ ستون باشد	2.5	4.5	6.5
2	از یک طرف به ستون و از طرف دیگر به دیوار	2.5	4.75	7
3	از دو طرف به دیوار متنهی شود	3	5	7

ضوابط ارتفاع پارکینگ

ارتفاع مفید پارکینگ باید به گونه‌ای باشد که امکان تردد و توقف ایمن خودروها را فراهم کند. بر اساس ضوابط شهرداری و مقررات ملی ساختمان، حداکثر ارتفاع تمام شده پیلوت به شرط استفاده برای پارکینگ 2/60 متر و باتوجه به مشاعات مجاز ساختمان ها در صورت احداث کانال های تاسیساتی یا اجرای سقف کاذب حداکثر 3 متر است. در صورت عدم احداث زیرزمین، ارتفاع تمام شده تا 2/60 متر، به شرط پایین تر بودن سطح فونداسیون از گذر تا 60 سانتیمتر بلامانع است.

تبصره 1: برای مجتمع هایی که دارای بیش از 25 واحد پارکینگ است یا مساحت پارکینگ آنها بیش از 1000 مترمربع است، حداکثر ارتفاع پارکینگ در زیرزمین ها و همکف تا 3 متر مجاز است.

تبصره 2: ارتفاع پیلوت برای تامین پارکینگ در مواردی که منطبق بر مبحث 15 مقررات ملی ساختمان است، متناسب با نوع پارکینگ مکانیکی مورد تقاضا و بر اساس ضابطه مربوطه تعیین می شود.

شیب و شعاع گردش پارکینگ

اجرای شیب مثبت و معکوس جهت احداث رمپ پارکینگ با رعایت ضوابط نورگیری زیرزمین و دیگر مقررات بلامانع است.

تبصره1: حداکثر شیب رامپ دسترسی برای پارکینگ خصوصی 15 درصد و برای پارکینگ عمومی حداکثر 12 درصد است.

تبصره2: شعاع گردش رامپ به غیر از پارکینگ های عمومی حداقل 6/5 متر برای خودروهای سواری است. (شعاع از آکس رمپ قوسی)

راه ورودی و رامپ پارکینگ

ایجاد تنها یک راه ورودی برای پارکینگ از هر خیابان مجاز است در صورتی که بر ملک 25 متر و بیشتر باشد، (صرفاً در پارکینگ های عمومی و موارد تجمیع قطعات با بر ۱۴ متر) با اولویت به تأمین پارکینگ ملک استفاده از دو درب ورودی برای پارکینگ مجاز است، مطابق مفاد بند 4-2-8-5 مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان (ورود و خروج). راه ورودی رامپ پارکینگ از قسمت فضای آزاد ساختمانی بلامانع بوده و راه ورودی جزء فضای پارکینگ ساختمان نیست. رامپ پارکینگ در فضای باز ساختمان نیز در همهٔ جهات قطعه جزء زیربنا محسوب نمیشود. (اصلاح طبق بند (۱) مصوبۀ مورخ 1393/07/28 شورای عالی شهرسازی و معماری ایران)

تبصره 1: در قطعاتی که زیربنای پارکینگ بیش از 1000 مترمربع وسعت دارد یا دارای بیش از 25 واحد پارکینگ است، تأمین دو رامپ ورودی و خروجی به عرض مفید حداقل 3/5 متر یا یک رامپ به عرض مفید حداقل 5 متر با رعایت ضوابط آیین نامه مربوطه براساس مقررات ملی ساختمان الزامی است.

تبصره 2: به منظور ایجاد زمینه تامین پارکینگ احداث رامپ در حیاط املاک جنوبی با حداقل عرض قطعه 10 متر(در محل اجرای رمپ) بلامانع است.

تبصره 3: برخورداری از خروجی اضطراری و دسترسی مستقیم به طبقات و فضاهای مشاعی ساختمان به وسیله پله از زیرزمین (پارکینگ) الزامی است.

تبصره 4: دسترسی مستقیم پارکینگ از طریق پله به طبقات و فضاهای مشاعی الزامی است و در صورتی که ملک دارای آسانسور باشد، دسترسی توامان به پارکینگ از طریق پله و آسانسور نیز الزامی است.

ضوابط درب پارکینگ

ساخت و طراحی درب پارکینگ نیز تابع مقرراتی است که در زیر برخی از مهم ترین این ضوابط اشاره شده است:

1. توقف خودروها در پارکینگ، نباید مزاحمتی برای باز شدن درب‌ها و استفاده از فضاهای انباری و تاسیساتی و دسترسی به راه پله ایجاد کند.
2. حداقل عرض عبور در کنار محدوده توقف خودرو برای دسترسی به فضاهای ارتباطی مشاعات مانند راهرو،لابی، راه پله، آسانسور و…، 80 سانتی متر و برای دسترسی به انبار 50 سانتی متر است.
3. عرض مفید در ورودی (پشت تا پشت چارچوب)، معبر ورودی و شیب راهه در پاركینگ‌های بزرگ حداقل شش متر و در پاركینگ‌های متوسط و كوچك حداقل سه متر است.
4. عرض درب ورودی پیاده نباید کمتر از 90 سانتی متر باشد و در صورت استفاده از درب دولنگه، نباید یک لنگه آن کمتر از 90 سانتی متر باشد.

بر اساس مصوبات شهرسازی برای هر ملک، تنها یک درب پارکینگ می‌توان تعیین و طراحی کرد. البته اگر شرایط زیر برای ملک وجود داشته باشد، تعداد درب‌های پارکینگ به دو باب افزایش می‌یابد:

1. در ملک با ضلع (بر) بزرگتر از 20 متر
2. تجمیع دو ملک به شرط وجود یک ضلع بزرگ تر از 14 متر
3. تجمیع سه قطعه در بافت فرسوده به شرط ایجاد ضلع ملک بزرگ تر از 12 متر. در صورتی که شرایط یادشده تامین نشود، عوارض درب اضافی توسط شهرداری از مالک اخذ میشود.

4. در تمام انواع پارکینگ‌ها، ارتفاع آزاد درب پارکینگ (مکان عبور خودرو) نباید از 210 سانتی متر کمتر باشد. البته در پارکینگ‌های کوچک خصوصی در صورتی که ورودی و خروجی سواره و پیاده از هم جدا باشد می‌توان حداقل ارتفاع آزاد درب ورودی – خروجی سواره را 195 سانتی متر در نظر گرفت.
5. در پارکینگ‌های بزرگ عمومی، ایجاد درب ورودی و خروجی مجزا برای سواره و پیش بینی سرویس بهداشتی الزامی است.

مطلب پیشنهادی: تجمیع ساختمان و ملک

سایر ضوابط احداث پارکینگ

1. اگر ابعاد ستون‌ها، 40 در 40 باشد، فاصله آكس به آكس (مركز به مركز) ستون‌ها، 7.19 متر است.
2. برای خروج اتومبیل باید 5 متر پشت هر خودرو خالی باشد.
3. اگر خودروها كنار دیوار قرار بگیرند، می‌توان ابعاد جای پارك را به صورت 2 در 6 لحاظ کرد.
4. چیدن پاركینگ‌ها به صورت L موجب می‌شود با استفاده از همپوشانی فضای خالی بین آنها برای ایجاد پاركینگ بیشتر یا ایجاد تاسیسات، انبار، پله و آسانسور استفاده كرد.
5. مسیر آزاد خودرو در پاركینگ باید با حداقل عرض 3 طراحی شود. این مسیر می‌تواند با فضای مورد نیاز پشت خودروها یا فضای ترددی كنار آنها هم پوشانی داشته باشد.
6. دستگاه ارتباطات عمودی و رمپ با حالت ضربدری جهت ایجاد حداكثر پاركینگ طراحی شود.
7. اگر پاركینگ زیرزمین باشد، بهتر است پله و آسانسور در انتهای بنا و سمت دیوار همسایه باشد.
8. اگر پاركینگ طبقه همكف باشد، بهتر است راه پله در انتهای زمین و قسمت بد آن باشد.
9. بهتر است ورودی رمپ از عرض كم طراحی شود.
10. در صورت داشتن حیاط، بهتر است رمپ داخل حیاط، طراحی شود.
11. درخصوص قرارگیری پاركینگ‌ها، به ازای هر فاصله دو خودرو، باید نیم متر از عرض كاسته شود.
12. به ازای هر 20 واحد پارکینگ بایستی یک واحد پارکینگ ویژه معمولین در نظر گرفته شود. عرض پارکینگ معلول حداقل 3.5 متر است.
13. اگر پارکینگ بین دو دیوار بسته قرار گیرد بایستی که به میزان 50 سانتی متر به عرض پارکینگ اضافه شود.

مطلب پیشنهادی: اندازه و ابعاد استاندارد آسانسور و راه پله

ضوابط پارکینگ در پهنه سکونت

1. در پهنه‌های مسکونی، احداث صرفا یک واحد پارکینگ مزاحم به صورت یک به یک، بلامانع است.
2. پارکینگ مزاحم منوط به این که متعلق به یک واحد باشد و مزاحمتی برای سایرین ایجاد نکند، بلامانع است.
3. توسعه رمپ دسترسی پارکینگ به خارج از مرز قطعات (پلاک‌ها) بعد از رعایت برهای اصلاحی و در فضای عمومی هم‌جوار (فضای پیاده رو)، مطلقا ممنوع است.
4. پیش بینی راه‌های ورودی مجزا برای دسترسی به فضای پارکینگ (رمپ) و ورودی پیاده به ساختمان، در اراضی و املاک با بر 6 متر و بیشتر، الزامی است.
5. چیدمان پارکینگ در فضاهای مربوطه، باید به گونه‌ای باشد که امکان تردد و استفاده از آسانسور توسط ناتوانان جسمی و حرکتی، مطابق مقررات ملی ساختمان به سهولت انجام شود.

مطلب پیشنهادی: طراحی رمپ‌های دسترسی سواره

پارکینگ مزاحم چیست؟

حتما در برخی آگهی‌های مربوط به خرید‌ و فروش یا اجاره مسکن، با عبارت «پارکینگ مزاحم» مواجه شده‌ اید. علاوه بر پارکینگ اجاره ‌ای، پارکینگ مزاحم در ساختمان‌‌های مسکونی برای ساکنان فاقد پارکینگ یا کسانی که نیازمند فضای پارک برای بیش از یک خودرو هستند، می‌تواند تا حدی مشکل‌ گشا باشد.

مطلب پیشنهادی: نمونه قرارداد اجاره ملک

طبق قوانین شهرداری، فضای لازم برای پارک هر خودرو، مساحت استانداردی دارد تا هیچ خودرویی برای سایر خودروها مزاحمت ایجاد نکند اما در شرایط خاص برای فضای خالی باقی ‌مانده‌، پارکینگ مزاحم تعریف می‌‌شود.

چنانچه در محل پارکینگ ساختمان، علاوه پارکینگ‌‌های استاندارد، فضایی وجود داشته باشد که بتوان خودروی جدیدی با مزاحمت برای سایر خودروها پارک کرد، ساکنان می‌توانند برای دریافت پارکینگ مزاحم به صورت توافقی به شهرداری مراجعه کنند. با این وجود، پارکینگ مزاحم از جابه‌جایی آزادانه یکی از خودروهای ممانعت می‌‌کند و بنابراین، قیمت آن از پارکینگ اصلی کمتر است.

نحوه‌ تقسیم پارکینگ مزاحم بر مبنای توافق تمام اعضای ساختمان است و در صورت عدم توافق، شهرداری بر اساس اولین و آخرین قرارداد، پارکینگ را تقسیم می‌کند که معمولا پارکینگ مزاحم به آخرین قرارداد تعلق می‌‌گیرد.

معمولا تنها با یک پارکینگ به صورت مزاحم موافقت می‌گردد و ترجیحا در حالتی که پارکینگ مزاحم و پارکینگ اصلی متعلق به یک واحد باشند.

ابعاد پارکینگ در آپارتمان

1. بر این اساس، مساحت 40 متر مربع فضای حیاط قابل پارک به ‌عنوان یک واحد پارکینگ محسوب می‌شود و در صورت کاهش سطح اشغال، فضای باز مازاد بر 40 درصد که قابل پارک باشد، به ‌عنوان مساحت مورد نیاز پارکینگ به‌ شمار می‌آید.
2. همچنین حداقل عرض رمپ جهت دسترسی پارکینگ مسکونی 2.5 متر و در پارکینگ‌های تجاری، 3.5 متر است.
3. اندازه مفید دَرِ ورودی پارکینگ 3 متر است اما عرض دَرِ پارکینگ حیاط نسبت به نوع پارکینگ ساختمان، رمپ ورودی و چگونگی باز شدن دَر، بین 280 تا 450 سانتی ‌متر، متغیر است.
4. در بعضی از مناطق در نقشه ساختمان از طرف شهرداری اندازه دَرِ پارکینگ تعیین شده و برای تغییر اندازه آن با مهندس ناظر، باید هماهنگی لازم انجام شود.

مطلب پیشنهادی: شرایط تعویض و انصراف مهندس ناظر چیست؟

طراحی فضای داخلی پارکینگ

طراحی فضای داخلی پارکینگ باید متناسب با دیگر بخش‌های ساختمان باشد. در این زمینه، ضوابط شهرداری برای طراحی پارکینگ، استاندارد‌های طراحی پارکینگ، حداقل ارتفاع سقف پارکینگ، عرض استاندارد دَرِ پارکینگ، شعاع گردش رمپ پارکینگ، شعاع گردش ماشین در طراحی پارکینگ، ضوابط طراحی تهویه پارکینگ‌ ، طراحی پارکینگ واحد مسکونی و طراحی کف پارکینگ ساختمان باید مد نظر قرار گیرد.

همچنین پارکینگ‌‌های سرپوشیده که می‌توان آن‌ها را از جمله عناصر تکمیل‌ کننده ساختمان‌‌ها نامید، در طراحی معمولا دارای دیواری محکم در یک طرف برای محافظت از وسایل نقلیه در برابر آب و هوا، و همچنین استفاده مناسب از فضا و صرفه اقتصادی است. ترکیب پارکینگ سرپوشیده برای اتومبیل، فضایی برای دوچرخه‌‌ها و فضای مناسب برای انباری دارای در و قفل، در ساختمان‌ها مدنظر قرار می‌گیرد.

با این وجود، مسیرهای ورود و خروج پارکینگ‌‌ها، باید به دور از هر گونه خطر و مزاحمت برای محل بازی کودکان و آسایش ساکنان ساختمان باشد. همچنین پارکینگ‌‌های سرپوشیده باید دارای سیستم تهویه طبیعی و در صورت نبود شرایط لازم، دارای سیستم‌‌های مناسب تهویه مکانیکی باشند. پارکینگ در زیرزمین باید دسترسی مستقیم به طبقات داشته باشد.

ابعاد انباری در پارکینگ در ضوابط شهرداری تهران

براساس ضوابط شهرداری‌ تهران و مراجع طراحی، ابعاد استاندارد انباری در پارکینگ چنین است:

• مساحت انباری

حداقل: ۲ م² (انباری کمتر از ۲ م² غیرمجاز است)

حداکثر معمول تاییدشده: حدود ۲۰ م²؛ بیش از آن ممکن است موجب تغییر کاربری یا بررسی ویژه شود

• درب انباری

1. عرض حداقل: ۱۰۰ سانتیمتر (۱ م) و معمولاً ایده‌آل ۱۱۰ سانتیمتر (۱٫۱۰ م)
2. ارتفاع حداقل: ۲ متر
3. اگر انباری فاقد تهویه باشد، درب معمولاً دارای شکاف زیر برای تهویه است

• دیوار و ارتفاع انباری

ضخامت دیوارها:

بین دو انباری: حداقل ۱۰ cm

بین انباری و سایر فضاها: حداقل ۲۰ cm

ارتفاع داخل انباری: معمولاً تا ۲٫۱۰ م، ولی راهروها حداقل ۲٫۲۰ م

نکات تکمیلی

• هدف شهرداری محدود کردن سایز انباره تا جلوگیری از تغییر کاربری آن (مثلاً به فضای مسکونی) است.
• تهویه انباری در موارد بدون سیستم تهویه، از طریق شکاف پایین در انجام می‌شود.
• این ارقام در پروانه‌های ساخت و پایان‌کار توسط ناظران شهرداری کنترل می‌شوند.

توصیه برای اجرا در نقشه‌های معماری خود:

1. تعیین کنید حداقل مساحت ۲ م² رعایت شده.
2. درب انبار حداقل ۱×۲ م باشد؛ عرض بیشتر (۱٫۱۰ م) برای دسترسی بهتر توصیه می‌شود.
3. ضخامت دیوارها را با توجه به مجاورت با فضاهای دیگر (در صورت مشترک بودن یا غیرمشترک بودن) تدارک ببینید.
4. ارتفاع داخلی و راهروها را کنترل کنید.

اگر به ابعاد انباری بزرگ‌تر از ۲۰ م² یا شرایط پیچیده‌تری نیاز دارید (مثل ترکیب انباری و پارکینگ مکانیزه)، ممکن است نیاز به مجوز ویژه یا مستندات بیشتر از شهرداری داشته باشید. برای راهنمایی بیشتر یا دریافت مقررات دقیق در منطقه پروژه‌تان، پیشنهاد می‌کنم مستقیماً به شهرداری منطقه مراجعه کنید یا با مهندس ناظر مشورت کنید.

تعداد پارکینگ‌ مورد نیاز بر اساس متراژ

تعداد پارکینگ‌های مورد نیاز در واحدهای مسکونی، متناسب با مساحت ساختمان و واحد مسکونی است.

1. برای واحدهای مسکونی کمتر از 150 متر مربع، یک پارکینگ
2. برای واحدهای مسکونی بین 150 تا 250 مترمربع، دو پارکینگ
3. برای واحدهای مسکونی بیشتر از 250 متر مربع، سه پارکینگ
4. طبق مقررات موجود، در خصوص پارکینگ با کاربری مسکونی، در صورتی که تعداد واحد فرد باشد، یک واحد از پارکینگ معاف است. همچنین در یک واحد مسکونی، احداث پارکینگ الزامی نیست اما به ازای دو واحد مسکونی یک پارکینگ مورد نیاز است و مساحت مورد نیاز به میزان حداقل 16 متر مربع کافی است.
5. در مجتمع‌های آپارتمانی تا 4 واحد مسکونی به ازای هر دو واحد، یک پارکینگ باید احداث شود. در ساختمان‌های 4 واحد و کمتر می‌توان از مقررات بند 2 ضوابط عمومی یعنی 32 متر مربع پارکینگ استفاده کرد.
6. در ساختمان‌‌های دارای بیش از چهار واحد مسکونی که اغلب آپارتمان‌‌های امروزی خصوصا در کلان‌ شهرها و پایتخت را شامل می‌شود، تا چهار واحد آن 50 متر مربع و به ازای هر واحد اضافی یک پارکینگ لازم است.

ضوابط شهرداری در مورد پارکینگ‌های مراکز تجاری و اداری

ضوابط شهرداری برای طراحی و اجرای پارکینگ نکات مختلفی را در نظر گرفته است. این قوانین شامل جزئیات بسیاری در زمینه نکات فنی، ابعاد، شیب‌ها، ورودی، ارتفاع سقف، امکاناتی از جمله سرویس بهداشتی و شیر آب، تهویه مناسب، روشنایی و… می‌شود. که با توجه به شرایط منطقه، تعداد واحدها، سطح پوشش و در کل مختصات و مشخصات خاصی که در مورد هر پروژه متغیر است تعیین می‌شوند.

هدف از این نوشتار بررسی ضوابط شهرداری در مورد محاسبه تعداد پارکینگ می‌باشد. محاسبه تعداد پارکینگ‌ها ارتباط مستقیمی با تعداد واحدهای ساختمان دارد. به نحوی که به ازای هر واحد تجاری یا اداری تعداد مشخصی پارکینگ در نظر گرفته می‌شود. و با توجه به متراژ واحدها متغیر است.در جدول زیر تعداد پارکینگ مورد نیاز هر واحد طبق ضوابط شهرداری مشخص شده است.

ردیف	نوع کاربری	متراژ(متر مربع)	حداقل پارکینگ مورد نیاز بر اساس ضوابط شهرداری
۱	اداری	تا ۵۰	۱ واحد
۲	اداری	بیشتر از ۵۰	۲ واحد به ازای هر ۱۰۰ متر مربع
۳	تجاری زیر همکف	–	۱ واحد
۴	تجاری همکف و بالاتر	–	۳ واحد به ازای هر ۱۰۰ متر مربع

نحوه محاسبه متراژ واحدهای اداری و تجاری برای پارکینگ

یکی از مسائل مهم برای محاسبه تعداد پارکینگ‌های مورد نیاز مراکز تجاری و اداری تعیین متراژ آن‌ها است. مطمئنا متراژ هر واحدی مشخص خواهد بود. اما نکته قابل بحث که در اطلاع رسانی‌ها کمتر مورد توجه قرار گرفته است، تأثیرگذاری بخشی از مشاعات ساختمان در محاسبه متراژ آن برای پارکینگ است. از جمله مشاعات تأثیرگذار راه‌پله‌ها هستند. به این صورت که اگر راه‌پله در دسترسی به واحدهای تجاری یا اداری موثر باشد، مساحت آن در متراژ واحد البته در زمان محاسبه تعداد پارکینگ‌ها لحاظ خواهد شد.

پلان پارکینگ مسکونی با رمپ

• به گوشه جنوب شرقی توجه کنید. وقتی رمپ گرد به رمپ صاف رسیده یک ایستگاه 5*5 تعبیه شده برای دور زدن ماشین.
• پشت ماشین های پارک شده 5 متر فضای بدون مزاحم در نظر گرفته شده است.
• به خط اندازه کجی که از گوشه آسانسور به گوشه ستون گذاشته شده دقت کنید.
• این عرض باید از 4.5 متر بیشتر باشد.

تاثیر قیمت پارکینگ بر قیمت واحد مسکونی

نداشتن پارکینگ برای ساکنان واحدهای مسکونی به ‌ویژه در پایتخت و کلان‌ شهر‌های ایران، یک معضل اساسی است. از این رو، هنگام خرید ملک، داشتن پارکینگ، هم در فروش سریع ‌تر و هم در قیمت آپارتمان یا هر نوع واحد مسکونی دیگر، بسیار موثر است و موجب افزایش قیمت آن می‌شود. به تعبیر دیگر، در قیمت یک واحد مسکونی، قیمت پارکینگ نیز نهفته است.

درباره میزان و سهم تاثیر پارکینگ در قیمت ملک، خصوصا با رشد سرسام‌ آور قیمت مسکن در سال‌‌های اخیر، نظرات و دیدگاه‌‌های مختلفی مطرح است. با این توصیف، هرچند نحوه محاسبه سهم پارکینگ در قیمت مسکن، فرمول مشخصی ندارد و به تعبیر دیگر به متغیرهای مختلفی وابسته است، اما به اعتقاد برخی کارشناسان قیمت پارکینگ، بین 3 تا 8 درصد قیمت واحد مسکونی است. با این مبنا، می‌‌توان گفت مثلا یک واحد مسکونی 50 متری در پایتخت همراه با پارکینگ، که هر متر آن 20 میلیون تومان باشد، یعنی جمعا یک میلیارد تومان، قیمت پارکینگ آن، بین 30 تا 80 میلیون تومان برآورد می‌شود.

مطلب پیشنهادی: قیمت خانه در تهران

با این حال، عوامل زیر در تعیین قیمت پارکینگ هنگام خرید و فروش یک واحد مسکونی، تاثیرگذار است:

تاثیر عرض کوچه بر قیمت پارکینگ

کوچه‌های عریض یا باریک در محاسبه قیمت پارکینگ موثرند. پارکینگ واحدهایی که در کوچه یا فرعی‌های عریض واقع شده ‌اند، نرخ پایین‌ تری دارند و خریداران، پهنای کوچه را برای پارک خودرو مناسب می‌دانند و فروشنده‌‌هایی که واحد آنها در کوچه‌‌های عریض قرار دارد نیز پارکینگ را با قیمت مناسب ‌تر در نظر می‌گیرند، اما اگر کوچه یا فرعی‌ باریک باشد و فضای کافی برای پارک خودرو وجود نداشته باشد، تقاضا برای واحد‌های پارکینگ‌ دار افزایش می‌یابد و مالکان قیمت پارکینگ را بالاتر می‌‌برند.

تاثیر عمر ساختمان بر قیت پارکینگ

غالبا قیمت پارکینگ واحد‌های نوساز نسبت به واحد‌های چند سال ساخت از سوی فروشندگان، ارزان‌ تر محاسبه می‌شود، زیرا نرخ فروش واحد‌های نوساز بالاتر از واحد‌های چند سال ساخت است و افزایش قیمت فروش پارکینگ مانع خرید بهتر توسط متقاضیان خواهد شد. بنابراین فروشندگان، واحدهای چند سال ساخت قیمت بیشتری برای پارکینگ درنظر می‌گیرند.

تناسب پارکینگ با تعداد واحدها در ساختمان

در ساختمان‌‌هایی که به تعداد واحدهای آن، پارکینگ وجود دارد، قیمت پارکینگ ارزان‌ تر است اما در ساختمان‌‌هایی که تعداد پارکینگ کمتر از واحد‌هاست، پارکینگ ارزش و قیمت بالاتری دارد.

وجود پارکینگ عمومی در منطقه

وضعیت برخورداری از پارکینگ عمومی در مناطق مختلف بر میزان اهمیت پارکینگ مسکونی تاثیر دارد. مثلا در برخی مناطق بالانشین پایتخت که پارکینگ‌ عمومی، کمتر در دسترس است، پارکینگ در واحد مسکونی برای خریداران آپارتمان اهمیت زیادی دارد.

نحوه تقسیم پارکینگ در ساختمان

محل قرار گرفتن پارکینگ یک آپارتمان خصوصا در مجمتع‌‌های مسکونی با واحد‌های متعدد، موضوع مهمی برای ساکنان است. از این رو، برای جلوگیری از مشاجرات احتمالی در خصوص موقعیت پارکینگ توسط هر کدام از ساکنان، مقررات مشخصی در نظر گرفته شده است. در مجموع تقسیم پارکینگ در واحدهای مسکونی به دو صورت اختصاصی و مشاع صورت می‌‌گیرد.

مطلب پیشنهادی: حقوق آپارتمان نشینی

در تقسیم به روش اختصاصی، محل دقیق آن در صورت مجلس تفکیکی و سند رسمی قید می‌‌شود و در حقیقت ملک اختصاصی صاحب آپارتمان است و در تقسیم به صورت مشاع، این پارکینگ‌ها در صورت‌ مجلس تفکیکی، واحدهایی هستند که می‌توانند به صورت مشاع از پارکینگ ساختمان استفاده کنند. در این صورت فقط آپارتمان‌هایی که حق استفاده از پارکینگ مشاع برای آنها به رسمیت شناخته شده، می‌‌توانند از آن استفاده نمایند. در پارکینگ مشاع، هر کدام از واحدها می‌توانند خودروی خود را در هر قسمت از پارکینگ بگذارند. البته در این حالت، مالکان خودشان یا از طریق مدیر ساختمان، برای ایجاد نظم، می‌‌توانند محل معینی را به طور موقت، برای یک مدت مشخص به هر واحد اختصاص دهند و سپس آن را با واحد دیگر، تعویض نمایند.

طبق ماده 10 قانون مدنی، اگر تقسیم پارکینگ بین مالکان، با توافق همه آن‌ها باشد، اشکال قانونی ندارد، اما نحوه شماره‌ گذاری و پلاک‌ گذاری پارکینگ، توسط مامور یا نماینده سازمان ثبت اسناد و املاک انجام می‌شود. بر این اساس، از بالاترین طبقه آپارتمان کار پلاک‌ گذاری شروع شده و بعد از آن، از پایین ‌ترین نقطه آپارتمان، واگذاری پارکینگ انجام می‌شود. بنابراین مالکان با توافق قادر نیستند داشتن یا نداشتن پارکینگ را تعیین کنند، بلکه می‌‌توانند درباره موقعیت پارکینگ توافق نمایند.

در قانون تقسیم پارکینگ در آپارتمان نوساز صادره از سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، یک روش برای تقسیم پارکینگ تعریف شده و هنگام تنظیم صورت‌ مجلس تفکیکی برای تعیین موقعیت پارکینگ و تعلق آنها به واحدهای آپارتمانی از آن استفاده می‌شود. بر این اساس، روش تقسیم پارکینگ بدین‌ گونه است که تقسیم از سمت شمال‌ غربی ساختمان در جهت عقربه‌‌های ساعت، بین واحدها از طبقات بالایی شروع می‌‌شود.

با این روش، پارکینگ‌‌های واقع در طبقات همکف به واحدهای طبقات بالا تعلق می‌گیرد و هرچه شمارش واحدها یا طبقات واحدها پایین می‌رود، پارکینگ آن‌ها در طبقات منفی واقع می‌‌شود. به همین دلیل هنگام خرید واحد آپارتمان نوساز در ابتدا، در قسمت پارکینگ یا چیزی نمی ‌نویسند یا نوشته می‌شود: «طبق صورت ‌مجلس تفکیکی». البته برخی فروشندگان یا مشاوران املاک در قسمت پارکینگ، خط تیره می‌گذارند.

نرخ اجاره پارکینگ در مجتمع مسکونی

در ساختمان‌هایی که به تعداد واحدها، پارکینگ وجود ندارد یا برخی ساکنان دارای چند خودرو هستند و از طرف دیگر، برخی مالکان به دلیل نداشتن خودرو یا داشتن پارکینگ در محل دیگر یا سایر دلایل، آمادگی خود را برای اجاره پارکینگ اعلام می‌‌کنند. برای محاسبه اجاره پارکینگ همانند قیمت آن برای فروش، فرمول خاصی وجود ندارد و نرخ اجاره به صورت توافقی بین مالک و متقاضی صورت می‌گیرد علاوه بر آن معمولا به بنگاه مراجعه نمی‌ کنند. با این وجود، مبلغ اجاره پارکینگ، معمولا 10 تا 15 درصد مبلغ اجاره‌ واحد آپارتمانی در همان ساختمان است.

با این حال، یک اصل و قانون کلی درباره اجاره پارکینگ وجود دارد که بر اساس آن، اجاره دادن پارکینگ یک ساختمان به افراد غیر ساکن در آن، ممنوع است؛ موضوعی که معمولا از طرف مدیر ساختمان به افرادی که پارکینگ، اجاره می‌دهند، تاکید می‌شود و دلیل آن نیز حفظ امنیت ساختمان است. نکته دیگر که به فرهنگ آپارتمان ‌نشینی و زندگی شهری بر می‌‌گردد، این است که هیچ فردی حق ندارد اتومبیل خود را در پارکینگ همسایه‌ که به دلایل مختلف ممکن است خالی و بدون استفاده باشد، پارک کند مگر اینکه قبلا اجازه‌ استفاده از آن را گرفته باشد و یا آن را اجاره کرده باشد. در غیر این صورت، چنانچه مالک، متوجه استفاده وی از پارکینگ وی شود، می‌‌تواند اجاره‌ آن مدت را مطالبه نماید.

خرید پارکینگ آپارتمان

به دلیل تعدد خودروها، امکان اختصاص پارکینگ در تمام آپارتمان‌‌ها به واحدهای ساختمانی میسر نیست. بنابراین مالکانِ دارای دو پارکینگ یا کسانی که به پارکینگ آپارتمان نیاز ندارند، پارکینگ خود را می‌فروشند. ساکنان به دو صورت می‌توانند اقدام به خرید ‌و فروش پارکینگ کنند.

حالت اول،‌ تقاضای خرید پارکینگ آپارتمان مالک دیگر است که در اسناد ثبتی مالکیت موجود است و این امر، هیچ منافاتی با قوانین پارکینگ ندارد. مالک می‌‌تواند این انتقال را به صورت رسمی با اسناد مربوطه انجام دهد.

حالت دوم، خرید پارکینگ آپارتمانی است که فرد در آن سکونت ندارد و این امر، غیر قانونی و جرم است. هیچ‌ کدام از مالکان نیز حق فروش تفکیکی قسمتی از ملک خود را ندارند.

آگاهی از قوانین، مقررات و مسائل فنی، فرهنگی و اجتماعی پارکینگ ساختمان‌‌ها و واحدهای مسکونی در قالب موارد یاد شده، هم از نظر اقتصادی برای ساکنان آپارتمان‌ها ارزشمند است و هم بر آسایش و آرامش روحی روانی آن‌ها، قبل، حین و بعد از خرید مسکن تاثیر بسزایی دارد.