انواع واحد مساحت زمین ، اراضی و املاک

انواع واحد مساحت زمین ، اراضی و املاک

دراین مقاله اصطلاحات و واحدهای متداول درخصوص انواع واحد مساحت زمین و املاک را برای شما شرح می‌دهیم.

از شما هم میهن عزیز و گرامی این مطلب، استدعا دارم چنانچه واژگانی در شهر و محل زندگی تان در خصوص تعیین مساحت اراضی متداول است، در بخش نظرات مرقوم بفرمایید یا برای تکمیل تر شدن این مطلب ایمیل بفرمایید :

  1. طَسوج ؛ یک بیست و چهارم مثقال (به نقل از فرهنگ خوارزمی) یک چهارم دانگ (به نقل از فرهنگ معین )، این عبارت بیشتر بین اهالی کن تهران متداول است.
  2. جریب ؛ برابر با 4 قفیز است به عبارت دیگر معادل هزار ذرع می‌باشد.
  3. مزروع ؛ برابر با یک جریب گفته می‌باشد.
  4. هکتار ؛ برابر با 10000متر مربع
  5. دانگ ؛ یک ششم از چیزی. شش دانگ در شش جهت یعنی شمال، جنوب، غرب، شرق، بالا و پایین که می‌شود شش جهت. منظور از بالا، آسمان بالای زمین و پایین، زمین زیر آن می‌باشد.چنانچه چند نفر در قسمتی از ملک شش دانگ سهم های مختلفی داشته باشند و نتوان سهم آنها را با دانگ تعیین کرد باید یک دانگ را به چند سهم تقسیم و قدرالسهم هر یک را به نسبت مالکیت تعیین کرد.
  6. حبه ؛ برابربا ثلث طسوج است.
  7. شُن ؛ مساوی است با 985 گز یا 5985 متر (فرهنگ فارسی معین) از مقادیر و مقیاس های طول در عهد قدیم ایران است.
  8. شَعیر ؛ برابر با یک شانزدهم مقیاسی است برای آب در زرند ،شعیر، یک نودوششم زمین وملک یک ده گفته می‌شود.
  9. هشت خردل ؛ برابر با یک شانزدهم دانگ است. این واژه در استان های کردستان و آذربایجان کاربرد دارد.
  10. شست یازی : برای مقیاس طولی در قدیم (یازیدن به معنای دراز کردن و کشیدن می‌باشد) استفاده می‌شد. شست یازی، مرکب است از شست و یاز و آن به معنی طول دو بازوی باز از سرانگشتان یک دست تا سر انگشتان دیگر.
  11. دهار : برابر با 48 سانتیمتر می‌باشد.
  12. گَز ؛ واحد طول است که درقدیم معادل 24 انگشت بود و اشل 10 باب بوده و هر باب عبارت است از 6 گز و هر گز عبارت است 6 قبضه و قبضه عبارت است از 4 انگشت و در نهایت یک گز را برابربا 24 انگشت دانسته اند.
  13. ذَرع ؛ معادل 16 گز، ذرع نیشابوری برابراست با دو برابر و نیم ذرع شاهی، در تبریز ذرع معادل یک متر و دوازده صدم یک متر است، ذرع مقصّر برابر است با یک متر و چهارصدم یک متر است (متداول در تهران و فارس ).
  14. قَفیز ؛ در گیلان برابربا 1000 مترمربع، درقم معادل 10 عشیر، در فسا معادل 6 مَن، در مراغه معادل 10 من. واحدی برای اندازه گیری زمین تقریباً برابر با ۱۵۰۰ متر مربع. قفیز، واحدی برای اندازه گیری زمین که در قدیم مورد استفاده قرار می‌گرفت و در برخی نواحی هر قفیز برابر با 313 متر مربع بوده است.
  15. فِنجان ؛ برابر با دو جریب است و مقدار زمینی است که با یک ساعت آب سیراب شود.
  16. دِکامتر ؛ برابر با یک قفیز و نیز هر۱ دکامتر برابر است با 10 متر مربع یا 1000 سانتیمتر.
  17. دهو ؛ یک واژه عربی است که بعد از اسلام در ایران رایج شده است. برابر با 10 سانتیمتر است و این عبارت در اسناد محضری غرب گیلان در صد سال پیش مصطلح بوده و در سال های اخیر از این واژه در اسناد ثبتی ومحضری استفاده نمی شود. طبق نظر کشاورزان فومن، هر دهو برابر با 10 سانتیمتر است.

مطلب پیشنهادی: قانون تفکیک زمین و اراضی شهری و کشاورزی

واحد مساحت زمین

اصطلاحات و عبارات متداول درخصوص تعیین مساحت اراضی و املاک را برای شما عزیزان شرح دادیم امیدوارم مورد استفاده تان قرار گرفته باشد.

85 پاسخ
    1. سلام دوست عزیز
      آیا میدانید مقدار یک جوت زمین چند متر مربع می‌شود؟
      ممنون میشم اگر پاسخ بدید.

    2. سلام و سپاس از شما 🌹

      بله، واحدهای محلی مانند «تای»، «جوت» و «کوهان» در برخی مناطق زنجان و اطراف آن در گذشته برای اندازه‌گیری زمین استفاده می‌شده‌اند. نکته مهم این است که مقدار این واحدها ممکن است بر اساس عرف هر منطقه یا روستا متفاوت باشد.

      اگر اطلاع دارید در منطقه شما مثلاً هر «تای» چند «جوت» یا «کوهان» بوده و هرکدام تقریباً معادل چه مقدار زمین (مترمربع یا هکتار) محسوب می‌شده، خوشحال می‌شویم این اطلاعات ارزشمند محلی را با ما در میان بگذارید تا در تکمیل اطلاعات مقاله استفاده شود. 🙏

  1. سلام
    در منطقه ما در آذربایجان شرقی شهرستان سراب
    یک قطعه زمین دیم به مساحت 16 مثقال از پدر بزرگم برای وارث به جا مانده
    خواستم بدانم مساحت این قطعه زمین با مقیاس امروز چقدر است
    تشکر

    1. سلام و وقت بخیر 🌹

      در مورد «۱۶ مثقال زمین» در منطقه سراب، نمی‌توان بدون دانستن تعریف محلی این واحد، آن را با اطمینان به مترمربع تبدیل کرد. «مثقال» در اصل واحد وزن بوده، اما در برخی مناطق به‌صورت یک واحد محلی برای زمین نیز استفاده شده و مقدار آن می‌تواند منطقه‌به‌منطقه متفاوت باشد.

      اگر این زمین در سند یا قولنامه قدیمی با عبارت «۱۶ مثقال» ذکر شده، لطفاً متن کامل عبارت سند را (یا تصویر قسمت مربوط به مساحت) بفرستید. همچنین اگر مشخص باشد در کدام روستا یا بخش شهرستان سراب قرار دارد، امکان بررسی دقیق‌تر عرف محلی وجود دارد.

      با اطلاعات فعلی نمی‌خواهیم عددی حدسی اعلام کنیم؛ چون ممکن است باعث اشتباه در محاسبه مساحت یا حقوق وراث شود. 🌹

  2. تشت:در شهر ایج فارس به مقدار نیم ساعت آب چشمه که باغ اناری را سیراب می کند را گویند .این بدانگونه بوده است که یک تشت را \ر از آب می کرده اند و یک کاسه مسی که یک سوراخ بسیار کوچک در انتهای آن می نمودند را روی آب می انداختند و آب از آن منفذ وارد کاسه می شد تا اینکه کاسه \ر از آب گشته و به زیر آب فرو می رفت به مدت زمانی که کاسه پر می شد و راهی ته تشت می گذشت چیزی معادل نیم ساعت به طول می انجامید و این نیم ساعت از عهد کهن تا کنون به نام تشت می خوانند و به جای نیم ساعت می گویند یک تشت که (ه )را نیز اضافه می کنند و تشته می گویند (تاریخ ایج – باب واحد)

    1. سلام و سپاس از توضیح بسیار ارزشمند و مستند شما 🌹

      توضیحی که درباره «تشت» در شهر ایج فارس ارائه کردید، نمونه بسیار جالبی از واحدهای سنتی تقسیم آب است. طبق توضیح شما، «یک تشت» در عرف محلی ایج تقریباً معادل **نیم ساعت آب** بوده و برای مشخص کردن مدت نوبت آبیاری باغ‌ها، به‌ویژه باغ‌های انار، استفاده می‌شده است.

      روش اندازه‌گیری آن نیز بسیار جالب بوده؛ با استفاده از یک تشت آب و کاسه مسیِ سوراخ‌دار، مدت زمان مشخصی برای پر شدن و فرو رفتن کاسه در نظر گرفته می‌شده و این مدت در عرف محلی «یک تشت» یا «تشته» نامیده می‌شده است.

      بنابراین «تشت» را نباید مستقیماً به مترمربع یا هکتار تبدیل کرد؛ زیرا این واحد در این کاربرد، **میزان یا مدت آبِ اختصاص‌یافته برای آبیاری** را بیان می‌کند. مقدار زمینی که با یک تشت آب آبیاری می‌شده، می‌توانسته بسته به نوع باغ، میزان آب چشمه و شرایط منطقه متفاوت باشد.

      از اینکه این اطلاعات ارزشمند درباره سنت‌های آبیاری و واحدهای محلی ایج فارس را با ما به اشتراک گذاشتید، صمیمانه سپاسگزاریم. 🙏

  3. سلام.در منطقه شهرستان بهار استان همدان از یکایی به نام دلم (حرف دال و لام با ضمه خوانده شود) استفاده میشود…

    1. سلام من یه سند دارم مقدارش اینه
      ۱۸۰,۰۰۰ سهم از ۸,۱۲۶,۰۰۰ سهم
      این یعنی چی؟چند متر زمینه یا چند جریبه؟

        1. فاطمه
          پنجه
          دنوم (با ضمه )
          برای سنجش اراضی کشاورزی در منطقه ما ( رزن-قروه) استفاده می شود.

          1. واحدهای یک شالیزار و یک صیفی کار در گیلان هر کدام چند متر مربع میشود ؟

        2. باسلام
          کل ملک مساحتش محاسبه کنید مالکیت سهمی شما از کل ملک ۲/۲۲در صد میباشد
          مجموع مساحت را در سهم درصدی ضرب کنید
          مالکیت شما به صورت متراژ مشخص میشه

        1. باسلام ابتدا جناب کرمی بایست کل شش دانگ‌ ملک مساحتش محاسبه کنید
          گام دوم هر ۹۶ سهم معادل ۶دانگ معادل ۹۶ مثقال هست یعنی هر ۱۶ مثقال یک دانگ به عبارتی دیگر شما یک دانگ از ملک مورد نظر مالک هستید
          مجموع مساحت ملک هر مقدار شد یک ششم آن می‌شود مالکیت شما
          مثلا مساحت کل ملک شده ۶۰دهکتار
          ۱۰ هکتار آن می‌شود مالکیت شما

  4. دراراک درگذشته از واحد من استفاده میشد برای مساحی زمین ومعمولا من دراراک عبارت بوداز شش متردرده متریعنی شصت متر، که به مقداربذری که درواحدسطح پاشیده میشد من گفته میشد، یعنی یک من یاسه کیلوبذررا درمقدارشصت مترمیپاشیدند، مثلا دومن بذر بعبارتی دومن زمین میشد صدوبیست متر.

    1. سلام و سپاس از توضیح دقیق و ارزشمند شما درباره واحد «من» در اراک 🌹

      طبق توضیح شما، در عرف قدیم اراک «من» برای مساحی زمین و بر اساس مقدار بذری که در یک سطح مشخص پاشیده می‌شده به کار می‌رفته است. به این صورت که یک «من» زمین حدود ۶ متر در ۱۰ متر، یعنی **۶۰ مترمربع**، در نظر گرفته می‌شده و مقدار بذر مصرفی نیز حدود یک من یا نزدیک به ۳ کیلوگرم بوده است.

      بنابراین بر اساس این تعریف محلی:

      * ۱ من زمین ≈ ۶۰ مترمربع
      * ۲ من زمین ≈ ۱۲۰ مترمربع
      * ۱۰ من زمین ≈ ۶۰۰ مترمربع
      * حدود ۱۶۶٫۷ من زمین ≈ یک هکتار

      البته همان‌طور که اشاره کردید، این تعریف مربوط به عرف محلی و شیوه بذرپاشی در اراک بوده و ممکن است «من» در مناطق دیگر مقدار متفاوتی داشته باشد. همچنین باید توجه داشت که «من» در اینجا یک **واحد محلی مساحت** است و با «من» به‌عنوان واحد وزن نباید اشتباه شود.

      از اینکه این تجربه و اطلاعات محلی را با ما به اشتراک گذاشتید، ممنونیم. 🙏

    1. احسنت…در منطقه گرگان شمال کشور ما هم از عبارت نی که همان پانصد متر مربع میشود استفاده میکنیم…یعنی هرهکتار میشود بیست نی

    2. سلام و سپاس از اینکه این اطلاعات ارزشمند محلی را با ما به اشتراک گذاشتید 🌹

      طبق توضیح شما، در منطقه شما «نی» و «قمیش» هر دو به‌عنوان واحد مساحت به کار می‌روند و **هر یک نی یا یک قمیش معادل حدود ۵۰۰ مترمربع** است.

      بنابراین بر اساس این عرف محلی:

      * ۱ نی = ۱ قمیش ≈ ۵۰۰ مترمربع
      * ۲ نی ≈ ۱۰۰۰ مترمربع
      * ۱۰ نی ≈ ۵۰۰۰ مترمربع
      * ۲۰ نی ≈ ۱ هکتار

      البته همان‌طور که درباره بسیاری از واحدهای سنتی گفته می‌شود، مقدار «نی» و «قمیش» ممکن است در مناطق مختلف متفاوت باشد؛ بنابراین محل استفاده از واحد برای تبدیل دقیق بسیار مهم است.

      اگر نام شهر یا روستای منطقه را هم بفرمایید، این اطلاعات برای ثبت و تکمیل مقاله بسیار مفید خواهد بود. 🙏

  5. سلام در استان چهارمحال و بختیاری
    واحد اندازه گیری زمین (بزگ و آبی هر کدام به طور متفاوت) من است.

    1. سلام و وقت بخیر 🌹

      «فیمان» از واحدهای محلی قدیمی بوده، اما مقدار آن در مناطق مختلف یکسان نبوده است و نمی‌توان بدون دانستن محل، آن را به یک مقدار ثابت بر حسب مترمربع تبدیل کرد.

      اگر بفرمایید این واحد در کدام شهر یا روستا استفاده می‌شده، می‌توانیم بررسی کنیم که در عرف همان منطقه هر «فیمان» چند مترمربع یا چند هکتار بوده است.

      اگر در سند قدیمی شما عبارت‌هایی مثل «یک فیمان»، «دو فیمان» یا ارتباط فیمان با واحدهای دیگری ذکر شده، متن آن را هم بفرستید؛ ممکن است از روی آن بتوان مقدار دقیق‌تری به دست آورد. 🌹

    1. سلام و وقت بخیر 🌹

      واحد «طاق» از واحدهای قدیمی و محلی است و مقدار آن در مناطق مختلف یکسان نیست؛ بنابراین برای اینکه مشخص کنیم هر طاق چند مترمربع است، باید محل تنظیم سند یا منطقه‌ای که ملک در آن قرار دارد را بدانیم.

      همچنین عبارت «یازده طاق و نیم‌دانگ» ممکن است بیانگر میزان سهم از یک ملک باشد و برای محاسبه دقیق، باید مشخص شود کل ملک چند طاق بوده و «نیم‌دانگ» در این عبارت دقیقاً به چه نحوی به کار رفته است.

      اگر شهر یا روستای محل ملک و متن کامل عبارت سند را بفرمایید، می‌توانیم دقیق‌تر بررسی کنیم و در صورت امکان سهم را به مترمربع تبدیل کنیم. 🌹

  6. در منطقه لنجان اصفهان و خیلی دیگر از مناطق اصفهان مساحت املاک با واحد نی محاسبه می‌گردید که هر نی معادل ۵ ذرع در ۵ ذرع میشد و هر ذرع حدود ۱۰۴ سانتیمتر بوده که حدودا یک نی معادل ۲۷ متر مربع محاسبه می‌شود بر این اساس در اسناد ملکی قدیم اگر نی منظور شده باشد هر نی ۲۷ متر مربع محاسبه میگردد ولی چون حدود ۳۰ سال است که رفته رفته در اذهان مردم هر نی بجای ۵ ذرع در ۵ ذرع ۵ متر در ۵ متر محاسبه می‌شود چنانچه در اسنادی ذکر شدا باشد ۱۰ نی معادل ۲۵۰ متر همان ۲۵۰ محاسبه می‌شود ولی اگر فقط ۱۰ نی ذکر گردیده باشند ۲۷۰ متر محاسبه می‌شود

    1. سلام و سپاس از توضیح دقیق و ارزشمندی که درباره واحد «نی» در منطقه لنجان و دیگر مناطق اصفهان ارائه کردید. 🌹

      طبق توضیح شما، در عرف قدیم هر «نی» برابر با ۵ ذرع در ۵ ذرع بوده است. با در نظر گرفتن هر ذرع حدود ۱۰۴ سانتی‌متر، مساحت هر نی تقریباً ۲۷ مترمربع می‌شود.

      بنابراین در اسناد قدیمی که صرفاً تعداد «نی» ذکر شده باشد، برای نمونه ۱۰ نی، می‌توان حدود ۲۷۰ مترمربع را در نظر گرفت. البته اگر در خود سند صراحتاً مساحت به صورت «۱۰ نی = ۲۵۰ مترمربع» یا معادل ۵ متر در ۵ متر درج شده باشد، همان مقدار مندرج در سند ملاک خواهد بود.

      نکته مهم این است که واحدهای محلی ممکن است با گذشت زمان در عرف مردم تغییر کرده باشند؛ بنابراین هنگام تفسیر اسناد قدیمی، توجه به تاریخ سند، متن دقیق آن و عرف همان منطقه اهمیت زیادی دارد.

      از اینکه این تجربه و اطلاعات ارزشمند محلی را با ما به اشتراک گذاشتید، سپاسگزاریم. 🙏

  7. یک مثقال زمین برابر چند متر است؟
    نحوه محاسبه اش چجوره؟
    ممنون میشم راهنمایی کنید.

    1. یک مثقال زمین تقریباً برابر 58.32 متر مربع است و محاسبه آن بستگی به تبدیل واحدهای سنتی (مثل جریب یا گز) به متر مربع دارد.

      1. خانم داور زنی سلام علیکم. ما یه قباله عادی داریم در آن ذکر شده یک قطعه باغچه معینه. می خواستم بدونم مساحت این یک قطعه باغچه چقدر هست؟ ( البته از نظر اداره ثبت و اسناد) از چند کارشناس اداره ثبتی پرسیدم گفتن یک قطعه باغچه معادل نصفیک جریب هست در هر منطقه . ما در منطقه برخوار از استان اصفهان ( گز برخوار) هستیم. یک جریب در اینجا معادل 1444 متر مربع هست.می خواستم نظر شمارا بدونم و آیا ماده قانونی برای آن وجود دارد یا خیر . ممنون می شم جواب بدید . علیمرادی
        تلفن تماس:09133014177

        1. سلام و ارادت
          متاسفانه اطلاعات کافی از این بابت نداریم و بهتر است که همان منطقه پیگیری کنید.
          درود فراوان به شما

    1. سلام و وقت بخیر 🌹

      واحد «فلوس» از واحدهای محلی است و مقدار آن در مناطق مختلف می‌تواند متفاوت باشد؛ بنابراین برای تبدیل آن به هکتار نمی‌توان یک عدد ثابت اعلام کرد.

      اگر بفرمایید «فلوس» در کدام شهر، روستا یا منطقه استفاده می‌شود و مثلاً چند فلوس را یک واحد بزرگ‌تر (مثل جفت، دانگ، قفیز یا … ) می‌دانند، می‌توانیم مقدار آن را بررسی و به هکتار و مترمربع تبدیل کنیم.

      اگر اطلاعاتی از عرف محلی یا سند قدیمی هم دارید، ارسال کنید؛ بسیار کمک‌کننده است.

  8. سلام وقت بخیر
    زمینی داریم به مساحت ۱۳۶هکتار
    سهم ما درسند نوشته پنج شعیرو یازده هفدهم شعیر
    سهم ما چند متر میشه؟؟

    1. سلام وقت بخیر 🌹

      برای محاسبه دقیق سهم شما، ابتدا باید مشخص شود کل ۱۳۶ هکتار در سند به چند «شعیر» تقسیم شده است. عبارت «پنج شعیر و یازده هفدهم شعیر» به‌تنهایی برای تبدیل مستقیم به مترمربع کافی نیست.

      اگر در سند، تعداد کل شعیرِ شش‌دانگ یا عبارت مربوط به کل سهام ملک را هم بفرمایید (مثلاً کل ملک چند شعیر است)، می‌توانیم سهم دقیق شما را محاسبه و به مترمربع تبدیل کنیم.

      همچنین اگر تصویر بخش مربوط به میزان سهم در سند را ارسال کنید، با اطلاعات کامل‌تر می‌توان محاسبه دقیق‌تری انجام داد.

  9. سلام در کهگیلویه و بویراحمد
    (کیز) و (بار) واحد بودند
    مثلا می گفتند یه پیمونه داشتند به اسم کیز تقریباً اندازه حلب ۱۷ کیلویی روغن
    ده (کیز) میشد یک (بار)
    اون پیمونه رو پر از گندم می‌کردند و زمین رو بذرپاشی می‌کردند اون مقدار زمین میشد یه کیز زمین و ده برابرش میشد یه بار

    میگن هر هکتار ۸۰ کیلو و هر بار ۱۱۰ کیلو گندم می‌بره

    1. سلام و سپاس از توضیح بسیار دقیق و ارزشمندی که ارائه کردید. 🌹

      توضیح شما نکته جالبی را درباره واحدهای سنتی اندازه‌گیری زمین در کهگیلویه و بویراحمد روشن می‌کند؛ یعنی «کیز» در اصل مقدار زمینی بوده که با یک پیمانه مشخص بذر (حدود یک حلب ۱۷ کیلویی روغن) کشت می‌شده و ۱۰ کیز نیز یک «بار» محسوب می‌شده است.

      با توجه به توضیح شما، اگر مبنا این باشد که یک هکتار حدود ۸۰ کیلوگرم بذر و یک بار حدود ۱۱۰ کیلوگرم گندم نیاز داشته باشد، می‌توان از روی میزان بذر مصرفی، مساحت تقریبی «بار» و «کیز» را محاسبه کرد. البته برای تبدیل دقیق، باید مشخص شود منظور از «کیز» دقیقاً چه مقدار گندم بوده و این مقدار در کدام منطقه و با چه نوع کشت و تراکمی استفاده می‌شده است.

      اطلاعاتی که شما فرمودید بسیار کمک‌کننده است و نشان می‌دهد این واحدهای محلی تا چه اندازه به شیوه کشت و عرف هر منطقه وابسته بوده‌اند. ممنون که تجربه و اطلاعات محلی خودتان را با ما به اشتراک گذاشتید.

  10. سلام در منطقه ما شهرستان شازند منطقه سربند . زمین را به طور مثال یک جفت یا یک پا یا یک لنگ میگن . ایا کسی اطلاعی با تبدیل این الفاظ به متر مربع را می‌داند

    1. سلام و سپاس از اینکه این اصطلاحات محلی را مطرح کردید. 🌹
      واژه‌هایی مثل «جفت»، «پا» و «لنگ» در برخی مناطق به‌عنوان واحدهای سنتی زمین استفاده شده‌اند، اما مقدار آنها لزوماً در همه مناطق یکسان نیست. برای منطقه سربندِ شازند، برای اینکه بتوانیم تبدیل دقیق به مترمربع را اعلام کنیم، باید مشخص شود این اصطلاحات مربوط به کدام روستا یا آبادی است و در عرف همان منطقه چگونه تعریف می‌شده است.

      اگر نام روستا را بفرمایید یا نمونه‌ای از یک زمین که مساحت آن در سند یا نقشه مشخص است و در عرف محلی مثلاً «یک جفت» یا «یک پا» گفته می‌شود، می‌توانیم با مقایسه آن، مقدار تقریبی هر واحد را به مترمربع به دست آوریم.

    1. واحد جره یکی از واحدهای سنتی اندازه‌گیری زمان در ایران بوده که برای تعیین مدت زمان حق برداشت آب از قنات یا چشمه استفاده می‌شده است.
      – جره معادل یک شبانه‌روز (24 ساعت) است.
      – هر جره (24 ساعت) به 12 سهم یا بند تقسیم می‌شد.
      – هر سهم یا بند تقریباً 2 ساعت زمان بود.
      این واحد بیشتر در مناطقی که منابع آب محدود بود، مانند روستاها و مزارع وابسته به قنات، استفاده می‌شد. به این ترتیب، آب قنات بین کشاورزان بر اساس تعداد جره‌ها یا سهم‌های توافق‌شده تقسیم می‌شد.

    1. برای این که بفهمید هر استیل چند متر مربع است، باید بدانید که کل مساحت کار چه قدر است و تعداد کل استیل‌هایی که استفاده می‌شود چند عدد است. اگر این اطلاعات در سند شما موجود باشد، می‌توانید با تقسیم مساحت کل به تعداد استیل‌ها، مساحت هر استیل را محاسبه کنید.

  11. سلام در منطقه هزار جریب استان مازندران میگن این زمین متلا 10 کیله است،
    هر کیله ب معنای 625 متر می باشد در این محل

  12. دروود ⚘⚘⚘. در منطقه برخوار شرقی در اصفهان به مرکز دولت آباد هر نه ( با کسر نون ) یا نی معادل ۲۷/۵ متر مربع مساحت است. پاینده و پیروز باشید.

    1. سلام. یک آرپا معادل ۵۰ متر مربع است. این واحد مساحتی معمولاً در برخی کشورها برای اندازه‌گیری زمین‌های کشاورزی یا روستایی به کار می‌رود.

    1. سلام و احترام
      «نیم فرد» یا «فرض» یک واحد قدیمی اندازه‌گیری زمین است که بسته به منطقه و زمان متفاوت بوده، اما معمولاً نیم فرد معادل حدود ۱۰۰۰ متر مربع در نظر گرفته می‌شده است.

  13. سلام
    در سال های بین ۵۰ تا ۶۰ خورشیدی ، مقدار مساحت هر جریب در گیلان – شهرستان فومن آیا ۱۰۰۰ متر مربع بوده یا ۱۰هزار متر مربع؟

    1. درود بر شما. در سال‌های ۱۳۵۰ تا ۱۳۶۰ خورشیدی، در استان گیلان (از جمله شهرستان فومن)، **هر جریب معمولاً معادل ۱۰۰۰ متر مربع** محاسبه می‌شده است، نه ۱۰ هزار متر مربع.

      البته در برخی استان‌های دیگر ایران جریب را تا حدود ۱۰۰۰ تا ۱۲۲۵ متر مربع و در مناطق خاصی حتی بیشتر هم در نظر می‌گرفتند، اما در گیلان آن دوره، معیار رایج همان هزار متر مربع بوده.

    2. سلام میزان متراژ جریب تقریبا معادل یک هکتار 10000متر مربع است فقط در اسنادی درحوزه شرق گیلان در مدارک و انساق زراعی و… به هزار متر مربع بنوان { جریب تنکابن }دقت بفرمایید جریب تنکابن اشاره شده و آمده است آنهم در محدوده های خاص جغرافیایی والا جریب معادل همان هگتار 10000متری محاسبه میشود

      1. سلام و سپاس از توضیح دقیق شما. 🌹

        نکته‌ای که درباره «جریب تنکابن» و اسناد و انساق زراعی شرق گیلان مطرح کردید بسیار مهم است. همان‌طور که اشاره کردید، نمی‌توان بدون توجه به **منطقه، نوع سند و عرف مورد استفاده در زمان تنظیم سند**، برای «جریب» یک مقدار ثابت در تمام گیلان در نظر گرفت.

        بنابراین پاسخ قبلی که «هر جریب در گیلان در سال‌های ۱۳۵۰ تا ۱۳۶۰ معمولاً ۱۰۰۰ مترمربع بوده» بیش از حد کلی بیان شده بود و نیاز به اصلاح دارد. در برخی اسناد و مناطق، «جریب تنکابن» با مقدار متفاوتی به کار رفته و در کاربردهای دیگر نیز ممکن است جریب به‌عنوان معادل هکتار (۱۰٬۰۰۰ مترمربع) در نظر گرفته شده باشد.

        برای تعیین مساحت دقیق یک ملک، باید **عبارت دقیق سند، محل ملک و اصطلاحی که در همان سند برای جریب به کار رفته** بررسی شود. از تذکر و اطلاعات ارزشمند شما سپاسگزاریم. 🙏

  14. سلام وقت بخیر ما سندی داریم توش نوشته به مقدار۳۰۰کیلو تخم افکن غله کاری معادل یک استیل خواستم بدونم چقدرمساحتش میشه ممنون

    1. سلام، وقت بخیر 🌹
      در سند شما منظور از «۳۰۰ کیلو تخم افکن غله‌کاری معادل یک استیل» این است که واحد قدیمی زمین کشاورزی به نام استیل بر اساس مقدار بذر مصرفی تعریف می‌شده. یعنی هر استیل همان زمینی بوده که با حدود ۳۰۰ کیلو بذر گندم یا جو کشت می‌شده. اگر بخواهیم آن را به مقیاس امروزی تبدیل کنیم، با توجه به اینکه برای کشت غلات معمولاً ۱۵۰ تا ۲۵۰ کیلو بذر در هر هکتار نیاز است، ۳۰۰ کیلو بذر تقریباً زمین ۱/۵ هکتاری (حدود ۱۵ هزار متر مربع) را پوشش می‌دهد.

      البته باید توجه داشت که واحد «استیل» در مناطق مختلف ایران تعریف متفاوتی داشته و در برخی اسناد قدیمی ممکن است برابر با چند جریب یا حتی چند هکتار در نظر گرفته شود، اما در سند شما مبنا همان مصرف بذر است.سلام، وقت بخیر
      در سند شما منظور از «۳۰۰ کیلو تخم افکن غله‌کاری معادل یک استیل» این است که واحد قدیمی زمین کشاورزی به نام استیل بر اساس مقدار بذر مصرفی تعریف می‌شده. یعنی هر استیل همان زمینی بوده که با حدود ۳۰۰ کیلو بذر گندم یا جو کشت می‌شده. اگر بخواهیم آن را به مقیاس امروزی تبدیل کنیم، با توجه به اینکه برای کشت غلات معمولاً ۱۵۰ تا ۲۵۰ کیلو بذر در هر هکتار نیاز است، ۳۰۰ کیلو بذر تقریباً زمین ۱/۵ هکتاری (حدود ۱۵ هزار متر مربع) را پوشش می‌دهد.

      البته باید توجه داشت که واحد «استیل» در مناطق مختلف ایران تعریف متفاوتی داشته و در برخی اسناد قدیمی ممکن است برابر با چند جریب یا حتی چند هکتار در نظر گرفته شود، اما در سند شما مبنا همان مصرف بذر است.

      پیشنهاد ما این است که حتما از افراد قدیمی منطقه و همچنین دهیاری پرس و جو کنید

      1. سلام آیا شما اطلاع دارید هر جوی ،چند متر مربع است؟ زمینی در مشهد، در سند مساحت زمین رو نوشته، ۳ جوی و گلدانی.
        ممنون میشم راهنمایی کنید اگر اطلاع دارید.

        1. بله، «جوی» یک واحد سنتی اندازه‌گیری زمین است و مقدار ثابتی ندارد؛ در شهرها و دوره‌های مختلف متفاوت بوده است. اما در اغلب اسناد قدیمی مشهد و خراسان:
          – هر ۱ جوی معمولاً حدود ۱۰۰ تا ۱۲۰ مترمربع محسوب می‌شود.
          – اصطلاح «گلدانی» هم معمولاً به یک قطعه کوچک‌تر از یک جوی اشاره دارد (معمولاً حدود ۲۰ تا ۴۰ مترمربع).

          پس زمینی با مساحت ۳ جوی و یک گلدانی احتمالاً حدود: – ۳۰۰ تا ۳۸۰ مترمربع (به‌صورت تقریبی)

          برای عدد دقیق‌تر، باید از اداره ثبت محلی یا کارشناس رسمی استعلام بگیرید، چون مقدار دقیق در هر منطقه متفاوت است.

    1. سلام، خسته نباشید 🌹
      یک مثقال زمین کشاورزی تقریباً برابر ۵۸.۳۲ متر مربع محاسبه می‌شود که این مقدار بر اساس تبدیل واحدهای سنتی زمین (مانند جریب یا گز) به متر مربع به دست آمده است.

  15. سلام
    در زمین کشاورزی یک مثقال برابر با چند ارشن؟
    و یک ارشین چند متر مربع هست؟
    اگر زمینی به مساحت 2688 متر مربع داشته باشیم برابر با چند مثقال و چند ارشین هست؟

    1. سلام. وقتتون بخیرر، هر مثقال زمین حدود ۵۸.۳۲ متر مربعه و اگر هر ارشین رو حدود ۱ متر مربع در نظر بگیریم، زمین ۲۶۸۸ متری تقریباً میشه ۴۶ مثقال و ۲۶۸۸ ارشین.
      اما برای اطلاع دقیق تر لطفا از دهیاری یا شهرداری مرکز مربوطه پرس و جو کنید

    1. سلام جناب رضایی 🌷 وقت شما هم به‌خیر.

      برای محاسبه باید بدونیم که هر قفیز دقیقاً چند مترمربع است.
      در مناطق مختلف، اندازهٔ قفیز متفاوت بوده، اما به‌طور معمول:

      هر ۱ قفیز حدود ۷۵ مترمربع در نظر گرفته می‌شود (در برخی منابع بین ۶۰ تا ۸۰ متر ذکر شده).

      بنابراین:
      ۳ قفیز و نیم = ۳٫۵ × ۷۵ = ۲۶۲٫۵ مترمربع

      یعنی زمین شما حدود ۲۶۳ مترمربع است (به‌صورت تقریبی).

      اگر بخواهید دقیق‌تر بگویم، لطفاً بفرمایید در خمین منظور از قفیز در عرف محلی چقدر است (مثلاً چند ذرع یا چند متر).

  16. سلام. وقتتون بخیر. من ی زمین دارم نوشته 64 ایاق ششدانگ. میخواستم ببینم چند متر میشه؟ ینی هر ایاق برابر با چند متره؟

    1. سلام، وقت شما هم بخیر
      واحد «ایاق» محلی و متغیره، ولی معمولاً هر ایاق حدود ۱۰۰ متر مربع حساب میشه.
      بنابراین ۶۴ ایاق ≈ ۶۴۰۰ متر مربع هست.

  17. سلام در استان فارس املاک را در گذشته های دور به دنگ تقسیم میکردند
    هرملکی که از یک جدول آبی مشترک آبیاری میشد
    ویا املاکی که دیم بودندن ولی یک محدوده خاص و مشخصی داشتند یک شش دنگ کامل میدانستند
    هردنگ ۱۲ سهم یا حبه بوده که شش دانگ ۷۲ حبه یا سهم محسوب میشده است
    نصف حبه یا سهم را نیم حبه میدانستند
    یک چهارم یک حبه را یک چارک مینامیدند
    نصف چارک را یا یک هشتم حبه را وقه میدانستند
    کمتر از وقه را با فشنگ میسنجیدند که من نمیدانم هروقه چند فشنگ بوده لطفا اگر کسی میداند به اطلاعات اضافه نماید

    1. سلام وقت به خیر مقدار یکسهم از هفت سهم دو خردل و دو هفتادو هفتم یک خردل از زمین مشاع شش دانگ چقدر میشه؟

      1. سلام وقت شما هم بخیر 🌷

        بیایید قدم‌به‌قدم حساب کنیم:

        شما گفتید:
        «یک سهم از هفت سهم دو خردل و دو هفتادو‌هفتم یک خردل از زمین مشاع شش‌دانگ»

        – یعنی کل زمین = ۶ دانگ
        – سهم موردنظر = ۱ سهم از ۷ سهم × (۲ خردل + ۲/۷۷ خردل)

        پس ابتدا باید بدونیم نسبت خردل به دانگ چقدره.
        در تقسیمات سنتی ملک:
        ۱ دانگ = ۴ شعیر
        ۱ شعیر = ۴ خردل
        یعنی ۱ دانگ = ۱۶ خردل

        حالا محاسبه کنیم:
        ۲ خردل + ۲/۷۷ خردل ≈ ۲.026 خردل
        سهم مورد نظر، برابر با حدود ۰٫۰۱۸ دانگ از شش دانگ کل زمین است؛ یعنی در واقع نزدیک به ۰٫۳ درصد از کل مساحت زمین را شامل می‌شود و مقدار بسیار کوچکی از ملک محسوب می‌شود.

    1. سلام وقت بخیر
      بهترین پاسخ این هست که لطفا از دهیاری و اهالی قدیمی محل استعلام بگیر

    1. درود به شما.

      واحد «حبّه» یکای سنتی برای اندازهگیری طول است که در گذشته در برخی مناطق (مانند ایران) استفاده میشده، اما مقدار دقیق آن در مکانها و زمانهای مختلف فرق داشته است. رایجترین مقداری که برای «یک حبه» در متون کهن و معماری سنتی ایران ذکر شده، تقریباً ۵/۰ تا ۶ متر است (اغلب ۵/۰ متر یا نیم متر در نظر گرفته میشود).

      اما توجه داشته باشید که «حبّه» امروزه یکای استاندارد نیست و پاسخ دقیق آن به بافت تاریخی و جغرافیایی بستگی دارد. در سیستم متریک امروزی معمولاً از این واحد استفاده نمیشود. اگر به دنبال اندازهگیری دقیق هستید، بهتر است از واحدهای استاندارد مانند متر، سانتیمتر و… استفاده کنید.

  18. سلام خسته نباشید
    ما توی یکی از روستا های فریدونشهر زندگی میکنیم.
    یک قولنامه قدیمی داریم که در آن مقدار 5 جریب بذر افکن ذکر شده تبدیل به جریب چقدر میشود.
    با کمال تشکر

    1. سلام، وقت شما هم بخیر.

      اصطلاح «جریب بذر افکن» یک واحد قدیمی اندازه‌گیری زمین است و مقدار آن در همه مناطق ایران یکسان نیست. در واقع، مساحت آن بر اساس عرف هر منطقه (از جمله شهرستان یا روستا) تعیین می‌شده است. بنابراین، ۵ جریب بذر افکن را نمی‌توان بدون اطلاع از عرف محل، به مترمربع یا هکتار تبدیل کرد.

      از آنجا که زمین مورد نظر در یکی از روستاهای فریدونشهر قرار دارد، لازم است عرف همان منطقه بررسی شود. معمولاً برای این کار می‌توان از اداره ثبت اسناد، جهاد کشاورزی، کارشناسان رسمی دادگستری یا افراد مطلع و معتمدان محلی استعلام گرفت.

      اگر هدف شما تعیین مساحت زمین برای انجام امور ثبتی یا رسیدگی قضایی باشد، ملاک نظر کارشناس رسمی و عرف محل خواهد بود، نه یک عدد ثابت.

      اگر نام روستا را بفرمایید، ممکن است بتوان درباره عرف رایج همان منطقه نیز اطلاعات دقیق‌تری ارائه کرد.

  19. با سلام و عرض ادب، در کردستان واحد تغار، یا جای تغار برای زمین های کشاورزی استفاده میشه ولی متاسفانه مقدار و مقیاس اون با متر و هکتار را نمیدونم، اگر کسی اطلاع داره لطفاً اضافه کند.

    1. سلام و عرض ادب. بله، «تغار» از واحدهای سنتی و محلیِ اندازه‌گیری زمین در برخی مناطق کردستان بوده، اما مقدار دقیق آن بسته به منطقه و عرف محلی متفاوت است. اگر دوستان اطلاعات دقیق‌تری درباره معادل «تغار» به مترمربع یا هکتار دارند، ممنون می‌شویم به اشتراک بگذارند تا اطلاعات کامل‌تر شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

آخرین مقالات

جدیدترین آموزش‌ها، تحلیل‌ها و تجربه‌های واقعی صنعت ساختمان را در مقالات تخصصی وبسایت مهندس داود کامرانی مطالعه کنید.